A Doctor With A Difference!

I began my journey with NIRMAN in 2014. I was a 2nd-year student of MBBS at the Grant Medical College in Mumbai at that time. As every medical student, my goal was clear, to pursue post-graduation. But what next? What after PG? Maybe super speciality? Maybe private practice? Maybe government practice? I had no idea. As most of the students, I was also unaware of the problems in our society.

When I attended the 1st NIRMAN workshop, I started understanding the challenges which our society faces every day. In the beginning, it was really difficult to digest them and my reaction was that these problems are so big and I can’t do anything about it. It made me helpless. But that’s when I started consciously looking around me and started understanding the gravity of issues faced mostly by the poor and most vulnerable communities in our society. Being working in a government hospital, I did not have to go somewhere else to see how much people suffer. I could feel their helplessness, their limitations to get the healthcare that they really deserve. The 1st workshop of NIRMAN gave me the insight to look into the community and how to identify the problems. As someone said, “Your eyes can’t see what your mind does not know.” So my mind opened and so did my ‘eye’.

But this was just about realization. What next? Was it enough just to have a realization of the problems? The answer was NO. This is where the 2nd NIRMAN workshop helped me. The 2nd workshop was about – “Yes there are problems, but how can I contribute to fix them?” The 2nd workshop gave me the tools required to break down a large problem into smaller ones and then try to fix them. It helped me to convert my helplessness about a problem into a realistic approach to solve it, at least partially if not completely. It also helped me keep realistic and achievable targets and not to be in some dreamy state. The first two workshops were mostly about theoretical knowledge though we also got chances to interact with many people who have done significant work in their fields. But again a question came in my mind that these all people were very senior, age-wise and experience-wise, to me. And as usual, I thought it would be easier for them to solve the social problems with their expertise but I’m nowhere near them to do so. The third workshop of NIRMAN was a perfect solution to this query of mine!

In the 3rd workshop, I actually got to meet a lot of youngsters who were of similar age to me and who were currently working on some specific problem in society. This gave me the confidence that this can be done by young people too. As perfectly matching with the true concept of NIRMAN, this was meeting with and being a part of a ‘Team of Young Social Changemakers’!

Throughout these three workshops, one thing has been common – I have made new friends who think like me and who are willing to do something for society.

The whole NIRMAN process helped me to think rationally and make my decisions wisely and not just based on what others are saying or what is trending. I got a habit to put ‘why’ in front of every choice I now make. There are so many influences in our lives, if we go as per their choices then it’s not our life. I got that courage to go against the flow when I felt I should.

After completing my MBBS, I joined the SEARCH Hospital in the remote district of Gadchiroli and worked as a Medical Officer for 10 months. I saw more than 10,000 patients, predominantly from a low socio-economic background, during this period. I handled OPD and IPD duties, helped organize surgical camps, handled emergencies including snakebites and malaria. 

This entire experience helped me grow academically, socially and personally and solidified my conviction. I gave my 100% efforts during this MOship, saw a variety of patients and learnt so much clinically. Slowly I started treating the patients as humans and not as persons with a disease. Every patient I saw was an opportunity to learn new things. Talking to patients not just about the disease but about their family and occupation was also a learning experience for me.

I was lucky enough to get guides who helped me understand the meaning of ‘medicine’ beyond the disease and I will be forever grateful to them. I have always believed in quality care and not just a quantitative number of games. Every human deserves quality healthcare. During my MOship period, I met with many people from a variety of backgrounds and learnt a lot about things other than medical education, some of them will be staying with me for the lifetime. With this in mind, I decided to pursue post-graduation in medicine and started preparation for the NEET entrance exam. The preparation year was full of stress and competitiveness, but my experience in MOship helped me in solving my questions and the memories with my patients motivated me to do better. After spending one year exclusively with books I, fortunately, got a good rank and I have now joined a residency in medicine in Mumbai.

 I’m looking forward to providing quality care to each and every human being I come across in my work and alleviate his/her suffering as much as possible. I feel that at the end what matters the most is not having any regrets, that I could have done this or that, but I didn’t. I feel content that I enjoyed organizing college festivals and going for bike trips with friends during MBBS, I helped my patients during my MOship and also studied day and night when required for the PG preparation. Hopefully, this journey of personal satisfaction and social contribution will continue for years to come!

 

Dr Amit Giram

NIRMAN 6 Batch

MBBS, Grant Medical College Mumbai

Currently Pursuing MD Medicine at GMC Mumbai

The goal of the NIRMAN program is to contribute to the flourishing of youth in India, facilitate their search for pro-social purpose and nurture them as social contributors.

NIRMAN 11 Batch Begins the Journey

After a long break, taking time to alter its avatar, we are happy to bring back Simollanghan! Ready to bring to you enriching educational content, we are equally excited to inform you about the latest happenings on our front.

Eventful Days Are Back

Eventful days were back in Shodhgram on the occasion of NIRMAN 11.1 A workshop. With the ever green campus turning even more beautiful due to the advent of monsoon, the workshop, held from 23^rd July, 2021 to 30^th July, 2021, initiated the latest season of workshops after a long time of over 15 months. The workshop participants brought in fresh and renewed enthusiasm.

Diverse in Backgrounds, United in Objectives

Now, you must be aware about the academic as well as geographic diversity of NIRMAN. The batch consisted of 50 participants from diverse academic as well as geographical backgrounds. Roughly, half the participants were from medical background / were medical students, while the remaining half came from different academic streams such as Sciences, Agriculture, Engineering & Arts. While, there was a participant from the southernmost state of Kerala, there were participants also from the national capital of Delhi. The spirits were high right from the beginning of the workshop. Though from different academic & geographic backgrounds, these 50 like-minded youth bonded brilliantly together & had one common agenda – their quest for a purposeful life.

Serious Stuff without a Serious Face

We, at NIRMAN, believe in doing serious stuff albeit without a serious face. This batch of 50 young minds went through an intense process, having a rendezvous with concepts like emerging adulthood and flourishing. The process was equally enjoying as much as it was intense. From group discussions to various activities, as the workshop progressed, participants moved inch by inch closer to their ‘Why’. The participants themselves contributed tremendously, both in cognitive capabilities as well as in emotional terms.

All’s Well that Ends Well

Just as the workshop began on a high note, it ended with a high as well. As you know, NIRMAN is an ongoing educational process. NIRMAN is where you are! NIRMAN is what you do! Individual by individual, plans after the workshop were discussed and equal emphasis was laid on what the participants can do post workshop for their own growth as well as to improve their understanding of society and societal issues around them. The workshop concluded on 30^th July, 2021 & 50 young minds dispersed in different directions to continue their search for meaningful life, with renewed vigor, strengthened determination & concrete action plans to guide themselves.

Experience the Workshop in Participants’ Words

The feedback of the participants says a lot of their experience of the workshop. Dr. Bhavik Bansal, aged 20, a bright medical student from AIIMS Delhi, mentions about his participation in the NIRMAN process in his blog - https://bansalbhavik.wordpress.com/2021/08/01/youth-for-purposeful-life/

Similarly, another enthusiastic participant, Dr. Soumitra Patil, MBBS from Seth GS Medical College (KEM Hospital), Mumbai, states his personal experience in his blog - https://thepensive.blog/2021/08/15/nirman/

Applications for NIRMAN 12 are ON!

The blog must have certainly created curiosity about the NIRMAN process, if not given a clear idea about the exact content of the workshops. Worry not! The contents of the workshop are truly enjoyable and enriching only when experienced in person! So, if you are one who is yet to find it out, do apply for upcoming NIRMAN 12 batch using the following link – https://nirman.mkcl.org/selection/selection-process  and if you have already attended these workshops and are already a part of NIRMAN process, then do the best you can by urging youth in your vicinity to go through the selection process and encourage them to start their own quest for a purposeful life.

होमो डेअस, फ्री वॉइस, झिरो टू वन प्रकाशित

 विदर्भातील मागासलेल्या जिल्हामध्ये तरुणाईच्या खिशाला परवडतील आणि मनाला भावतील अशी पुस्तके आपल्या ‘मायमराठी’ या उपक्रमामार्फत उपलब्ध करून द्यायचा चंग बांधणारा आपला मित्र शरद अष्टेकर (निर्माण ४) याने पुस्तक विक्रीसोबत स्वतःची  प्रकाशन संस्था - मधुश्री पब्लिकेशन - पण सुरु केली आहे.

युवल नोह हरारीचं 'सेपियन्स' पुस्तक वाचून शरदला 'अशी पुस्तकं मराठीत का नाहीत?' या प्रश्नाने भेडसावलं. महाराष्ट्रातील सर्वसामान्यांना जगातील दर्जेदार पुस्तके वाचता आली पाहिजेत, हे स्वप्न घेऊन त्याने मधुश्री प्रकाशन संस्था सुरु केली आणि खुद्द प्रकाशक बनला.

शरदने ‘आय अँम अ ट्रोल’ आणि ‘शॅडो आर्मीज’ या पुस्तकांनी सुरु केलेल्या प्रकाशकाच्या प्रवासात थोड्याच कालावधीत पीटर थीलचं 'झिरो टू वन', मार्क मेन्सन याचं 'द सटल आर्ट ऑफ नॉट गिव्हिंग अ फक' ही पुस्तके मराठीत प्रकाशित केली. या सोबतच युवल नोह हरारीचं 'होमो डेअस' आणि रविश कुमारचं 'फ्री वॉइस' ही सुप्रसिद्ध पुस्तके अनुवादित करून शरदने मराठीत प्रकाशित केली. आणि येत्या काळात बरीच जगप्रसिद्ध पुस्तके प्रकाशनाच्या मार्गावर आहेत.

दर्जेदार पुस्तके मराठी भाषेत आणण्याच्या शरदच्या या ध्यासाला खूप साऱ्या शुभेच्छा!

शरद अष्टेकर, निर्माण ४

madhushreepublication@gmail.com

  

मधुश्री प्रकाशनाने अनुवादित केलेल्या पुस्तकाचा लोकमत ऑक्सिजनमध्ये प्रकाशित झालेला पुस्तक परिचय

'द सटल आर्ट ऑफ नॉट गिव्हिंग अ फक - http://www.lokmat.com/oxygen/subtle-art-not-giving-fck-counter-intuitive-approach-living-good-life/

जागर - नरहर कुरुंदकर

राजकीय इतिहासाचा अभ्यास भूतकाळात रमण्यासाठी नव्हे, तर इतिहासातील चुका वर्तमानात आणि भविष्यात होऊ नये यासाठी असावा असे मला वाटते. नरहर कुरुंदकर यांचं ‘जागर’ हे आताच्या काळातही मला सुसंगत वाटते. निर्माणींची स्वतःची चिकित्सक राजकीय मूल्यप्रणाली असावी म्हणून हे पुस्तक महत्वाचं आहे.

पुस्तकाच्या सुरवातीलाच कुरुंदकरांनी भारतीय बुद्धिजीवी वर्गाचे वैफल्य दाखवले आहे. प्राचीन काळापासून भारतात नेहमीच समन्वयवादाची भूमिका चालत आलेली आहे. एकीकडे आधुनिक विद्येचा पुरस्कार आणि दुसरीकडे प्राचीन भारताचा अतिरेकी गौरव या दोन्ही बाबी बुद्धिजीवी वर्गाच्या मनात कायम दृढ होत्या. त्याचबरोबर बुद्धिजीवी वर्गाची दुसरी भूमिका चिकित्सेचा अभाव आणि सतत तडजोडीची होती. स्वातंत्र्योत्तर काळात भारतात राजकीय तत्त्वज्ञानाच्या दोन भूमिका होत्या, एक मार्क्सवाद आणि दुसरी गांधीवादाची. या दोन्ही विचारसरणींना बुद्धिजीवी वर्गाचा विरोध होता. बुद्धिजीवी वर्ग शेतकऱ्यांचे, कामगारांचे, श्रमिकांचे श्रेष्ठत्व स्वीकारू शकत नाही म्हणून ह्या वर्गाची अवहेलना गांधीवादी आणि मार्क्सवादी चळवळींचे वैशिष्ट्य राहिले. त्यामुळे भारतीय लोकशाही ही कायम अपरिपक्वच राहिली.

बहुजन समाजातील सर्व दरिद्री शेतमजूर वंशपरंपरेने चालत आलेल्या आपल्या जाती-जमातींतील प्रमुखांच्या नेतृत्वाखाली राहत आला आणि हाच मजूरवर्ग संघटित करण्यात समाजवाद्यांची शक्ती वेचली गेली. जुनाट प्रतिगामी विचारसरणी, जातीव्यवस्था यामुळे समाजवादी शक्तींची कायम पिछेहाट होत राहिली. ग्रामीण भागात शेतमजुरांचे लढे लढविताना आणि परंपरावादाचा प्रभाव चिकित्सेने फोडण्यासाठी जर समाजवादी शक्ती संघटित होऊ लागल्या, तरच लोकशाहीच्या संथ प्रवाहात त्या प्रभावी ठरतील असं कुरुंदकर सुचवतात.

‘समाजवादी तत्वज्ञान आणि मार्क्सवाद - तत्व आणि व्यवहार’ या परिप्रेक्षातून विचार केला तर ज्या देशात औद्योगिकीकरण पुरेसे झालेले होते अशा एका पुढारलेल्या देशात क्रांती प्रथम व्हायला हवी होती. ज्या ठिकाणी भांडवलशाही पूर्णपणे विकसित झालेली असेल, तेथून समाजाची पुढची प्रगती समाजवादी क्रांतीने केली पाहिजे यासाठीच मार्क्सवादी तत्वज्ञान निर्माण झालेले होते. भरपूर उत्पादन असलेल्या देशात उत्पादनाचे न्याय्य वाटप करण्याची आकांशा असणारे हे तत्वज्ञान व्यवहारात मात्र मागासलेले उत्पादन असणाऱ्या देशात तातडीने प्रगती व्हावी यासाठी पुरस्कारले जाते. या व्यावहारिक सत्यातच मार्क्सवादी तत्वज्ञानाच्या मर्यादा दडलेल्या आहेत असं मला वाटतं.

कुरुंदकर पुढे असं म्हणतात की, मार्क्सचे तत्वज्ञान विकसित भांडवलशाहीचे समाजवादात रूपांतर करणारे तत्वज्ञान म्हणून पराभूत होते, आणि अर्धवट सरंजामशाही युगात असणाऱ्या राष्ट्रांत वेगाने व सक्तीने औद्योगिकरण आणणारे तत्वज्ञान म्हणून शिल्लक राहते. ‘महात्मा गांधी - काही चिंतन’ यामध्ये तर कुरुंदकर म्हणतात की, राजकीय मुत्सद्यांना गांधीजी धार्मिक वाटत. पण धार्मिकांना मात्र गांधीजी आपले शत्रू वाटत होते. याचे खरे कारण गांधीजींच्या कार्यक्रमात सापडते. एखादा संत आपले विचार व्यवहारात आणू लागला की सर्व परंपरावाद्यांना तो आपला शत्रू वाटू लागतो. आणि गांधीजी तर एकही विचार व्यवहारात न आणता शिल्लक ठेवू इच्छित नव्हते. संपूर्ण भारतात प्रांतोप्रांती सुशिक्षित बुद्धिमंतांचे (सुभाषचंद्र बोस, लाला लजपतराय, न. चि. केळकर, इ.) नेतृत्व होते. हे नेतृत्व गांधीजींच्या मागे उभे राहिले. म्हणून गांधीजींचे राजकीय नेतृत्व उभे राहिले. स्वातंत्र्यलढ्यात पुन्हा पुन्हा एक गोष्ट सर्वांच्या लक्षात येई की, एक-दोन इंग्रज अधिकारी मारून स्वातंत्र्य मिळेल ही भ्रामक कल्पना आहे. राजकीय लढ्यात निशस्त्र जनतेला सहभागी करून घ्यावेच लागेल. स्वातंत्र्यलढ्यात गांधींच्या राजकीय नेतृत्वाचे चित्रच पुस्तक वाचताना आपल्या डोळ्यासमोर उभे राहते. पुरेसे औद्योगिकीकरण व उत्पादनवाढ झाल्याशिवाय समाजवादी कार्यक्रम निरर्थक होऊन जाईल. म्हणून नेहरूंनी केंद्र सरकार प्रबळ केले. इथे नेहरू गांधींच्या विकेंद्रीकरणाच्या तत्वापासून दूर गेले.

‘सेक्युलॅरिझम आणि इस्लाम’ यामध्ये कुरुंदकर म्हणतात की आधुनिकता, धर्मसुधारणा आणि चिकित्सा यांच्या परंपरा इस्लामध्ये फारशा नाहीतच. मुस्लिम समाजात आजही वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा अभाव दिसून येतो. मुस्लिम समाजात सुधारणावादाची चळवळ सुरू झाली तर ती सर्वांनाच हवी आहे. हिंदू समाजाची सनातनी मनोवृत्ती हाच भारतातील सेक्युलॅरिझमला अडथळा आहे. मुस्लिम समाजात परिवर्तन होत नाही याचे मुख्य कारण हिंदू समाजातील सेक्युलर नेतृत्वही परंपरेने चालत आलेल्या परंपरावादी नेत्यांच्याच हातात आहे.

सगळ्यात शेवटी कुरुंदकरांनी ‘राजकीय शोध आणि बोध’मध्ये जी मांडणी केली आहे ती सर्वांनी प्रत्यक्ष वाचावी अशीच आहे. ‘जागर’ वाचल्यानंतर मी स्वतः राजकीय व सामाजिक प्रश्नांकडे चिकित्सक दृष्टीने बघू लागलो. राजकीय आणि सामाजिक प्रश्नांचा अभ्यास करताना ‘जागर’ वाचणे महत्वाचे वाटते. समाजवाद-गांधी-मार्क्स-नेहरू-विकेंद्रीकरण-सेक्युलॅरिझम-इस्लाम-धर्मग्रँथ व त्याचे अनुयायी इतक्या साऱ्या गोष्टींची ‘जागर’मध्ये मांडणी आहे.

स्वातंत्र्यपूर्व आणि स्वातंत्र्योत्तर काळातील चिकित्सा करताना डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा पुस्तकात अजिबात उल्लेख नाही ही गोष्ट पुस्तक वाचताना थोडी खटकते. भारतातील राजकारण आणि समाजकारण समजून घेण्यासाठी आणि स्वतःचा वैचारिक जागर घडवून आणण्यासाठी सर्वांनी एकदा तरी ‘जागर’ वाचाच...

स्वप्नील अंबुरे, निर्माण ८

ambureswapnil@yahoo.com

पुन्हा एकदा… आणि विजेते आहेत!

एक वर्षापूर्वी जितेंद्र जोशी अणि सोनाली कुलकर्णी यांच्या आवाजात ‘आणि विजेते आहेत… काकडदरा!’ या आवाजासोबत निर्माण परिवाराने एक मैलाचा दगड गाठला आणि मंदारच्या ‘ढिश्क्यांव... ढिश्क्यांव... ढिश्क्यांव’ने तर पूर्ण महाराष्ट्र गाजवला. यावर्षी पुन्हा त्याच सोहोळ्यात... माईकवर जितेंद्र जोशी आणि स्पृहा जोशी... “आणि विजेते आहेत”… “टाकेवाडी!”... पाणी फाउंडेशन आयोजित वॉटर कप स्पर्धा २०१८ त पहिलं आलेलं गाव म्हणजे ‘टाकेवाडी’ आणि विशेष म्हणजे ह्या गावाचा तालुका समन्वयक आणि तांत्रिक सल्लागार दोघेही ‘निर्माणी’! प्रफुल्ल सुतार (निर्माण ६), तालुका समन्वयक, सांगत आहे त्याच्या आणि टाकेवाडी गावाच्या प्रवासाबद्दल...

            “मी मूळचा सातारा जिल्ह्यातील खटाव तालुक्यातील कलेढोण गावचा. तिथेच दहावीपर्यंत शिक्षण झालं. पुढं काय करायचं? हा प्रश्न पडला. त्यावेळेस इंजिनिअरिंगला लई डिमांड आहे म्हणून डंका वाजत होता म्हणून इंजिनिअरिंगला प्रवेश घेतला. इंजिनिअरिंग करत असताना मन अस्वस्थ असायचं त्यामुळे नेहमीच गोंधळलेल्या अवस्थेत राहिलो. त्याचवेळेस एका मित्राने ‘सर्च’मधील डॉ.अभय आणि डॉ. राणी बंग यांच्या ‘निर्माण’ या महाराष्ट्रातील युवांना सामाजिक समस्यांविषयी सजग करून त्यातून परिवर्तन घडवणारे नेतृत्व तयार करणाऱ्या उपक्रमाबद्दल सांगितलं. मी फॉर्म भरला, मुलाखत होऊन निवड झाली. शिबिरासाठी गडचिरोलीला गेलो.

            शिबिरामध्ये मला महत्त्वाचे दोन प्रश्न जाणवले - एक प्रशासनात माजलेला भ्रष्टाचार आणि दुसरा दुष्काळ. त्याच दरम्यान ‘पानी फाउंडेशन’मध्ये तालुका समन्वयकसाठी अर्ज सुटले होते. मी अर्ज भरला आणि चार-पाच टप्प्यातून सातारा जिल्ह्यातील माण तालुक्याचा समन्वयक म्हणून रुजू झालो. तालुक्यात आल्यावर सुरुवातीला ज्यांनी मागच्या वर्षी पूर्ण तालुका पिंजून काढून जनचळवळ उभी केली आणि तालुक्यातील ३० टक्के दुष्काळ मिटवला अशा दोन जलवीरांची भेट झाली. ते म्हणजे अजित पवार आणि डॉ. प्रदीप पोळ. हे दोघेही तालुका समन्वयक आणि मी तिसरा. पहिली जबाबदारी होती सत्यमेव जयते वॉटर कप स्पर्धेचे अर्ज सरपंच आणि ग्रामसेवकांकडून भरून घेणे. रोज सात-आठ गावे फिरायचो. सकाळी आठ वाजता बाहेर पडलो की रात्री यायला दहा-अकरा वाजत असे.

            त्याच काळातला एक अनुभव आहे, अर्ज वाटत असताना रात्री दहा वाजता एका गावातून तालुक्याच्या ठिकाणी निघालो. गावातून जसा बाहेर पडलो तशी दुचाकीची हेडलाईट बंद पडली. रात्र... काळोख... आता काय करायचं? कुणाला फोन लावायचा तर दोन्ही सिमकार्डला रेंज  नाही. रस्ताही नीट माहिती नव्हता. कुत्री भुंकत होती. रस्त्याने कुणी येताना-जाताना दिसत पण नव्हतं... अशावेळी खिशातून नोकियाचा १६०० चं मॉडेल बाहेर काढलं त्याचा टॉर्च चालू केला आणि तोंडात मोबाईल धरून गाडी हळूहळू चालवत निघालो. जिथं जिथं कुत्री असायची ती असा अवतार बघितल्यावर अजून जोरात भुंकत मागे लागली. तोंडात टोर्च तसाच धरून घाटा-घाटातून रूम गाठली. अशी तारांबळ बघून पानी फाउंडेशन करावं की नको असाही विचार मनात यायचा.

            त्यानंतर ग्रामसभा घेवून ५ गावकरी त्यात दोन महिला आणि तीन पुरुष यांची ट्रेनिंगसाठी निवड करणे. त्यात पण महिलांची निवड सक्तीची त्यामुळे गावोगावी अडचण गेली. पुढे गावकऱ्यांच्या ट्रेनिंग सेंटरचा प्रवास. तिथला अनुभव म्हणजे ऐनवेळी निवडलेल्या प्रशिक्षणार्थीऐवजी वेगळीच लोकं असायची. काहींना ट्रेनिंग सोडू वाटत नव्हतं तर काही पळून गेलेल्या प्रशिक्षणार्थींना पकडून आणावे लागत असायचे. अशाप्रकारे ट्रेनिंगमध्ये भावनिक आणि मजेशीर अनुभव यायचे.

            ट्रेनिंग झालं... तालुक्यात ६६ गावांनी ट्रेनिंग पूर्ण करून सहभाग पक्का केला होता. आता स्पर्धा होणार होती... दुष्काळाला ‘ढिश्क्यांव ढिश्क्यांव ढिश्क्यांव’ करण्याची... प्रत्येक गाव दुष्काळावर हल्ला करण्यासाठी दारूगोळा तयार करत होती. कुणी फावडे, घमेले, टिकावाचे नियोजन तर कुणी शिवारफेरी काढून पाणलोटाचे उपचार कुठे-कुठे करायचे त्याचे नियोजन, कुणी रोपवाटिका, शोषखड्डे, माती परीक्षण याची जबाबदारी घेत होता. अखेर ८ एप्रिलला दुष्काळविरुद्ध वॉटरकपचं तिसरं महायुद्ध सुरू झालं. माणवासीयांनी रात्री १२ वाजता कुदळ, फावडे घेऊन कामाचा शुभारंभ केला. सुरवातीलाच ८ एप्रिलला ३५ हजार लोकांनी श्रमदानाला सुरुवात केली. गावागावात टीम बनल्या. त्याचबरोबर जी प्रशिक्षक गावकऱ्यांना शिकवायला होती तीच टीम परत पुन्हा तालुक्यात आली. त्यांच्याबरोबर गावांचा अवाका मोठा असल्यामुळे आम्ही मंडलनिहाय गावे वाटून आपापली जहागिरी फिक्स केली. प्रत्येकजण आपापली कामगिरी बजावत होता. मग गावातच मुक्काम ठोकणे सुरु झाले. तिथेच सकाळी उठून त्या गावच्या श्रमदानात हजेरी लावत असू. गावातील लोकं ग्रामसभेसाठी रात्री अकरा-बारा वाजेपर्यंत आमची वाट  बघत बसायची इतकी लोकं कामाने भारावून गेली होती. कुकुडवाड गावाने तर इतिहासच रचला! महाश्रमदानासाठी ८ हजार ७०० लोकांनी श्रमदान केले. अशाप्रकारे रोज माणमधील सरासरी श्रमदात्यांचा आकडा ३० हजार असायचा.

            हे सर्व घडत असताना प्रशासकीय अधिकाऱ्यांची साथ इथे मोठ्या प्रमाणात मिळाली. माजी कोकण आयुक्त, मंत्रालय सचिव, आयकर आयुक्त, आयपीएस, आयआरएस, महानगरपालिका आयुक्त सुट्टी काढून यायचे. हे ४५ दिवसाचं दुष्काळाविरुद्धचं महायुद्ध होत असताना अनेक प्रेरणादायी घटना घडल्या. काम झालं. १५ गावांनी ८७ मार्काचा पेपर सोडविला. परीक्षण झालं. राज्य स्तरावर दोन गावं गेली. एक म्हणजे भांडवली आणि दुसरं टाकेवाडी. त्या गावांचे पोपटराव पवारांच्या टीमने परिक्षण केले. आता चाहूल लागली होती ती वॉटर कप स्पर्धेच्या निकालाची. राज्यात द्वितीय क्रमांक ‘भांडवली’ असं पुकारलं तसं आमच्या अंगात भूतच संचारलं...

            आता प्रथम क्रमांक जाहीर होणार होता. “वॉटर कप २०१८ प्रथम क्रमांक... आणि विजेते आहेत”... आता उत्कंठा शिगेला पोहोचली होती. “टाकेवाडी!!!” आवाज आला आणि संपूर्ण स्टेडियम सातारकर आणि माणकर लोकांनी घोषणांच्या आवाजांनी गाजवून टाकलं. आणि शेवटी माण तालुक्यातील टाकेवाडी (आंधळी) हे गाव वॉटरकपचा मानकरी ठरलं. हे सगळं यश पदरात पाडून घेत असताना समाधान वाटत होतं की, मी पाणी प्रश्नावर काम करतोय जो मला निर्माणमध्ये असताना जाणवला होता. आता ‘जिंदगी वसूल’ झाल्यासारखं वाटतंय!”

प्रफुल्ल सुतार, निर्माण ६

prafulla712@gmail.com