'अर्थपूर्ण जीवनाचा समाजात शोध' घेण्यासाठी २००६ साली डॉ. अभय आणि डॉ. राणी बंग यांनी तरुणांसाठी विकसित केलेली शिक्षणप्रक्रिया म्हणजे 'निर्माण'...

समाजात सकारात्मक बदल घडवून आणण्यासाठी विविध समस्यांचे आव्हान स्वीकारणा-या व त्याद्वारे स्वत:च्या आयुष्याचा अर्थ शोधू इच्छिणा-या युवा प्रयोगवीरांचा हा समुदाय...

'मी व माझे' याच्या संकुचित सीमा ओलांडून,त्यापलीकडील वास्तवाला आपल्या कवेत घेण्यासाठी स्वत:च्या बुद्धीच्या,मनाच्या व कर्तृत्वाच्या कक्षा विस्तारणा-या निर्माणींच्या प्रयत्नांचे संकलन म्हणजे "सीमोल्लंघन"!

निर्माणबद्दल अधिक माहितीसाठी - http://nirman.mkcl.org; www.facebook.com/nirmanforyouth

Tuesday, 24 December 2013

Invictus - William Ernest Henley

Out of the night that covers me,
Black as the Pit from pole to pole,
I thank whatever gods may be
For my unconquerable soul.

In the fell clutch of circumstance
I have not winced nor cried aloud.
Under the bludgeoning of chance
My head is bloody, but unbowed.

Beyond this place of wrath and tears
Looms but the Horror of the shade,
And yet the menace of the years
Finds, and shall find, me unafraid.

It matters not how strait the gate,
How charged with punishments the scroll.
I am the master of my fate:
I am the captain of my soul. 

Tuesday, 10 December 2013

चॉकलेट पार्सल - ५

१० डिसेंबर, २०१३
प्रिय मित्रांनो,

१.      नुकतेच नेल्सन मंडेलांचे निधन झाले. तुरुंगवासाच्या २७ पैकी १८ वर्षे रॉबेन आयलंडवरील ज्या जेलमध्ये त्यांना ठेवले होते तो जेल व ती कोठडी मला दाखवणारा गाईड हा स्वतः मंडेलांसोबत राहिलेला काळा कैदी होता. मंडेलांविषयी तो जे म्हणाला त्यात त्यांचं सर्वात मोठं कार्य नेमकं पकडलं गेलं. तो म्हणाला, “मंडेलांनी मला गोऱ्या लोकांप्रती माझ्या मनात असलेल्या द्वेषापासून मुक्त केले.” २७ वर्षे आपल्याला तुरुंगात ठेवणाऱ्या गोऱ्या लोकांचा द्वेष करण्यापासून मंडेला कसे मुक्त राहिले असतील? आपल्या मनाशी तुलना केली की मंडेलांची उंची कळते.
त्यांच्यावर वर्तमानपत्रात, टीव्हीवर भरपूर येते आहे. पण या ‘चॉकलेट पार्सल’ मध्ये प्रत्यक्ष मंडेलांनी लिहिलेला लेख...

२.      निर्माणमधील अनेक जण शिक्षणाशी संबंधित आहेत. शिक्षणाविषयी विनोबांचा एक अतिशय मार्मिक लेख- जीवन आणि शिक्षण...

३.      देशातील सध्याच्या आर्थिक स्थितीबाबत ‘मिंट’मधील दोन लेख व राजकीय वादावर ‘साधना’मधील मुलाखत यात तुम्हाला नवे विश्लेषण किंवा दृष्टीकोन आढळेल. त्यातील मते स्वीकारण्याची गरज नाही. विवेकपूर्ण विचार करण्याची पद्धत ग्रहण करण्याची गरज आहे.

Gandhi, the prisoner - Nelson Mandela

“I was as uncooperative on my first day of prison. I refused to wear the prison shorts and I refused to eat the prison food. They gave me long trousers, and food that was somewhat more palatable, but at a heavy price. I was placed in solitary confinement where I discovered that human company was infinitely more valuable than any material advantage.”

“In prison, one's material needs are so straitened that they are reduced to almost nothing, and if in that condition one can still think of one's fellowmen, one's humanity excels and passes all tests for fellow feeling.”

गांधींचा आफ्रिकेतील सत्याग्रह १९०७-१३ चालला. ज्या आफ्रिकन नॅशनल कॉंग्रेसच्या माध्यमातून काळ्यांच्या हक्कांसाठी नेल्सन मंडेलांचा लढा चालला, तिची स्थापना १९१२ साली झाली. गांधींची सत्याग्रह व आफ्रिकन नॅशनल कॉंग्रेसचा लढा यांचा एकमेकांवर खूप प्रभाव होता. सत्याग्रहादरम्यान गांधींना ४ वेळा तुरुंगवास झाला. वर्णद्वेषाविरुद्ध लढ्यात मंडेलांना तब्बल २७ वर्षे तुरुंगवास भोगावा लागला. दोघांचाही तुरुंगवास व त्या-त्या वेळची राजकीय परिस्थिती यांची तुलना अतिशय ओघवत्या शैलीत मंडेला करतात. आपले जेलमधील अनुभव सांगताना अगदी सहजपणे मंडेला खोल हृदयाला स्पर्श करणारे सत्य सांगून जातात.


जीवन आणि शिक्षण- विनोबा

Bread & Butter Economy

Bread & Butter Economy या नावाने Mint मध्ये नुकतीच एक लेखमालिका प्रकाशित झाली. या मालिकेत गावांची बदलती समीकरणे व बदलते जीवनमान ह्यांचे विश्लेषण करणारे ५ लेख प्रसिद्ध झाले. National Sample Survey Office ने प्रसिद्ध केलेल्या अधिकृत आकडेवारीच्या आधारे भारतीयांच्या consumption pattern मध्ये गेल्या काही वर्षांत काय बदल झाला याचे विश्लेषण करणारे हे लेख. यातील दोन लेख चॉकलेट पार्सल मध्ये देत आहोत.


२०११-१२ मध्ये प्रथमच ग्रामीण लोकसंख्येचा ५०% हून अधिक खर्च खाद्यपदार्थांहून इतर वस्तूंवर झाला. ग्रामीण भारतात येऊन धडकलेल्या consumerism च्या लाटेबद्दल...




भारतातील अतीगरीब लोकसंख्या राहते कुठे?





या मालिकेतील इतर लेख वाचण्यासाठी: http://www.livemint.com/Search/Link/Keyword/bread%20&%20butter%20economy


पोलादी सत्य: (सरदार पटेल ते नरेंद्र मोदी)

गुजरातमध्ये नर्मदा धरणासमोर सरदार वल्लभभाई पटेल यांचा १८२ मी. उंचीचा (साधारणपणे ६० मजली इमारतीएवढा) पुतळा उभारला जात आहे. ‘स्टॅच्यू ऑफ युनिटी’ म्हणून ओळखला जाणार असलेला हा पुतळा उंचीने ‘स्टॅच्यू ऑफ लिबर्टी’च्या दुप्पट आहे. हा पुतळा व सोबतचा प्रकल्प यासाठी अडीच हजार कोटी रुपयांचा खर्च येणार आहे. निमित्त या पुतळ्याचे, आणि सरदार पटेल यांच्यावरून देशात जोरदार राजकारण सुरू झाले आहे. भाजप व कॉंग्रेस यांच्यात आपणच सरदार पटेलांचे वारस आहोत हे पटवून देण्याची चढाओढ सुरू झाली आहे.

या मुद्द्याला पकडून निखिल वागळे यांनी सुप्रसिद्ध इतिहासकार डॉ. सदानंद मोरे यांची मुलाखत घेतली. या मुलाखतीचे शब्दांकन साप्ताहिक साधनाच्या ७ डिसेंबरच्या अंकात प्रसिद्ध झाले. हा अंक पाहण्यासाठी:


Thursday, 21 November 2013

सीमोल्लंघन, नोव्हेंबर २०१३


जळो अविवेक | जळो अविचार || सारा अंधकार | दूर व्हावा ||

सौजन्य : निखिल जोशी, josnikhil@gmail.com